تبلیغات
عکاسی - دوربین من
پروفایل‌های RAW: انقلابی در عکاسی دیجیتال


همانگونه که می‌دانید، خروجی RAW یکی از مهمترین مفاهیم عکاسی دیجیتال حرفه ای است. از سوی دیگر، در مورد این خروجی هم بدفهمی‌هایی در بین کاربران حرفه‌ای وجود دارد و هم مشکلاتی ناشی از عدم سازگاری و توقعات خاص کاربر.
مشخصا برای استفاده از این فرمت، باید یا از نرم‌افزار‌های مبدل کارخانه سازنده دوربین استفاده کرد و یا از نرم‌افزارهای شرکت‌های دیگر. در داخل فایلهای RAW یک preview تبدیل شده نیز وجود دارد که دوربین بر اساس این Preview ، هیستوگرام عکس و پیش‌نمایش آن را در LCD نمایش می‌دهد. این تبدیل درونی نیز توسط پردازشگر دوربین و با استفاده از کنترل‌هایی نظیر شارپنس، کنتراست، اشباع، منحنی تونال، وایت بالانس صورت می‌گیرد. این کنترلهای دقیقا همان‌هایی هستند که وقتی بخواهید یک خروجی JPEG تهیه کنید، می‌توانید با آنها بر خروجی عکس خود کنترل داشته باشید. اما همانگونه که می‌دانید این کنترلها بر فایل RAW تاثیری ندارند و تنها بر همان Preview درونی فایل و بالطبع در نمایش LCD، هیستوگرام اولیه و نیز نمایش اولیه عکس در مبدلهای RAW موثر خواهند بود.
تنها متغیرهایی که بر اطلاعات فایل RAW تاثیر دارند، سرعت شاتر، دیافراگم و ایزو است.


قبل از اینکه فایلهای RAW در نرم‌افزارهای مبدل توسط کاربر ویرایش شوند، سه پردازش زیر بر روی آنها صورت می‌گیرد:
1-    ماتریکس بایر از حالت کد شده خارج می شود
2-    یک منحنی تونال بر گسترش خطی تونیسیته عکس اعمال میشود
3-    رنگ‌های ضبط شده بر اساس پروفایل درونی ویا خارجی، تفسیر می شوند.

مشخص است که دوربینهای مختلف، در نحوه ذخیره اطلاعات تونال ، گسترش آن و نیز اطلاعات رنگ متفاوت عمل می‌کنند. از طرفی این تفاوت‌ها در شرایط مختلف مانند وضعیتهای مختلف نوری، دماهای مختلف رنگ و ... بیشتر نیز خواهد شد. نرم‌افزار‌های مبدل مخصوص هر دوربین که توسط کارخانه سازنده عرضه می شود، با استفاده از آن سه مرحله اولیه، فایلهای RAW خود را آماده پردازشهای بیشتر توسط کاربر می‌کنند. به دلیل همین تفاوت‌ها در نوع اعمال منحنی‌های تونال و نیز تفسیر رنگ است که بسیاری کاربران خروجی اولیه برخی مبدل‌ها را بیشتر می پسندند. مثلا دارندگان دوربین های Canon گاهی از خروجی نرم افزار DPP بیشتر از خروجی Adobe Camera RAW رضایت دارند. و یا در وادی نیکون، برخی بر سر خروجی  Capture NX‌ قسم می‌خورند.


بنابراین حتما متوجه شده‌اید که برحسب اینکه چه نرم‌افزاری را برای پردازش RAW انتخاب کنید ( نرم‌افزارهای اصلی شرکت سازنده ویا نرم افزارهای دیگر مانند ACR و Capture One ...)، تفاوتهایی در خروجی فایلها وجود خواهد داشت. شاید بگویید که انعطاف پذیری زیاد فایل RAW این امکان را می دهد که بتوان با هر مبدلی، خروجی مورد نظر را تهیه کرد. در این مورد توجه شما را به موارد زیر جلب می‌کنم:
الف- گاهی تهیه خروجی مورد نظر با استفاده از کنترلهای مختلف مبدل RAW‌امکان پذیر است اما با صرف وقت فراوان.
ب- گاه اصلا امکان تهیه خروجی مانند خروجیهای نرم ‌افزارهای اصلی شرکت سازنده فراهم نمی‌شود. چون در مورد برخی عکسها و شرایط نور و رنگ‌ شان، تفسیرهای خاص رنگ و اعمال منحنی تونال نرم افزار اصلی، اساسا توسط نرم افزارهای دیگر ممکن نیست. در این موارد حتما دیده‌اید که هرچقدر با کنترلهای مبدل RAW بازی می‌کنید، بازهم نتیجه دلخواه حاصل نمی شود.
ج- در برخی موارد شاید بتوان برخی رنگها را تقریبا شبیه نرم‌افزارهای اصلی پردازش کرد. اما شاید تجربه کرده باشید که در این موارد، اشکالات دیگری در سایر رنگها ایجاد می شود و یا در مورد گسترش روشنایی، مشکلات دیگری مانند آثار مصنوعی در لبه‌ها، ایجاد می‌گردد.
مساله و مشکل دیگری نیز در مبدل‌های RAW بخصوص مبدلهای پرطرفدار ACR و Lightroom وجود دارد. در بسیاری از موارد کاربران خواستار رنگ‌های خاص در شرایط نوری ویژه هستند که چه بسا نتوان با کنترلهای رنگ موجود به آنها دست یافت. مثلا در یک پروژه عکاسی صنعتی، تمام رنگهای قرمز، ته رنگ نارنجی داشته و اشباع آنها هم کم است. در این موارد یا دسترسی به رنگ مورد نظر بدون ایجاد اشکال در سایر رنگها خیلی وقت گیر است و یا گاه غیر ممکن.


Adobe DNG Profiles and Editor
در تاریخ 8 مرداد 1387، ادوبی ACR 4.5 و Lightroom 2 را معرفی کرد. اما در بطن این معرفی، یک تغییر بزرگ هم وجود داشت که کمتر مورد توجه قرار گرفت. آن هم Adobe DNG Profile  و  Profile Editor بود.
ادوبی ابتدا فرمت استاندارد DNG را آپدیت کرد و آن را به نسخه 1.2 ‌ارتقاء داد. این ارتقاء باعث شد که ادوبی بتواند  برای مبدل RAW خود ( یعنی ACR و Lightroom) پروفایل بسازد. پروفایل یعنی چه؟ یعنی اینکه شما خواهید توانست مبدل RAW خود را مجبور کنید که رنگها و روشنایی را طبق نظر و منظور شما پردازش نماید. مثلا اگر بخواهید پردازش رنگ قرمز در یک پروژه، ویا نحوه گسترش روشنایی را کنترل کنید، به راحتی این کار ممکن خواهد بود. توجه کنید که این کنترل در واقع بر موتور اصلی نرم‌افزار مبدل خواهد بود و شما بعد از این مرحله اولیه، می توانید بقیه پردازشهای خود را طبق معمول انجام دهید.
برای این پیشرفت بزرگ دو مسیر در اختیار کاربران خواهد بود. یکی اینکه از پروفایلهای آماده ادوبی استفاده نماید. این پروفایلها فعلا و در مرحله آزمایشی شامل چند پروفایل از دوربین‌های Canon و Nikon است. مثلا شما براحتی می‌توانید مبدل ACR یا Lightroom خود را مجبور کنید که دقیقا شبیه دوربین Canon و Nikon ( ونیز شبیه نرم‌افزارهای مبدل DPP و Capture NX) فایلهای RAW شما را پردازش کند. به عبارت دیگر اصلا مهم نیست که چه دوربینی دارد؛ براحتی می‌توانید رنگهای عکسهای دوربین Nikon ( مانند آنچه که در خروجی JPEG‌اش دیده می شود و یا در خروجی Capture NX حاصل می شود) را بدست آورید و یا منحنی روشنایی را دقیقا مانند دوربین Canon و نرم‌افزار DPP‌اعمال نمایید. همچنین با این پروفایلها، پیش نمایش اولیه عکسهای RAW شما نیز دقیقا شبیه آنچیزی است که با کنترلهای درونی دوربین در فایل jpeg به آن دست می‌یافتید و یا در پیش نمایش اولیه RAW مبدلهای کارخانه ای نمایش داده می شد.


روش دوم ؛ استفاده از Profile editor‌ است. یعنی شما بر حسب نیاز، پروفایل خود را بسازید. مثلا رنگهای خاص را در برخی شرایط نوری فراهم کنید ( که با پردازشهای معمول RAW ممکن نبوده است) و یا منحنی خاصی را اعمال نمایید.


خب، حال می توانید تصور کنید که از این پس چه امکانات جالبی در اختیارتان خواهد بود. برحسب نیاز، هر نوع خروجی مربوط به هر دوربین را در اختیار خواهد داشت؛ براحتی خواهید توانست به رنگهایی دست بیابید که قبلا در مبدلهای ACR و Lightroom دسترسی به آنها ممکن نبود (مثلا دسترسی به رنگهای بسیار خالص قرمز، در حالیکه اثر بدی روی رنگ پوست نگذارد،)؛ یا اگر چند دوربین دارید که خروجی های آنها، علیرغم پردازش RAW متفاوت است، عکس‌های مشابهی از همه آنها تهیه کنید (علیرغم تفاوت های ساختاری سنسور و پردازنده شان، مثلا خروجی دوربین الیمپوس را شبیه کنن نمایید، آنهم به آسانی و سرعت). می‌توانید پروفایلهای خاص برای عکسهای دوربینهای مادون قرمز تهیه کنید (علیرغم محدودیت های تنظیم وایت بالانس در مبدل RAW که در این موارد مشکل ساز بود)
همچنین با این موتور تبدیل جدید و نیز اعمال پروفایلها، امکان پردازش بهتر فایلهای RAW نیز فراهم شده است: دسترسی بهتر به رنگهای اشباع در مناطق highlight ، امکان تفکیک بهتر رنگهای گرم و تولید بهتر رنگهای زرد و نارنجی و قرمز.
بنابراین شما با این امکانات جدید خواهید توانست ضمن اینکه از روندکاری حرفه‌ای ACR و Lightroom در فرآیند عکاسی دیجیتال استفاده کنید، میتوانید نوع پردازش این مبدل‌ها را نیز براحتی کنترل کرده و آن را شبیه مبدل‌ها یا دوربین‌های مورد نظرتان نمایید.


نکته جالب دیگر این است که چون این پروفایلها در بطن استاندارد جدید DNG1.2 فراهم شده اند، مزایای زیر نیز بر آنها مترتب خواهد بود:
اولا بزودی سایر مبدلهای RAW ( مانند Bibble) نیز خود را با این استاندارد جدید وفق خواهند داد (احتمالا تا فتوکینای 2008) و در نتیجه می‌توانند از این پروفایلها استفاده کنند.
ثانیا این پروفایلها میتوانند در بطن فایلهای DNG‌ نیز الحاق شوند و به این ترتیب تمام این امکانات را برای پردازش‌های آتی خود روی فایلهای DNG در اختیار خواهید داشت.


چگونه از این امکانات جدید استفاده کنیم؟
در حال حاضر Adobe DNG Profile و Profile Editor در مرحله آزمایشی هستند ولی می‌توان آنها را دریافت کرد و نصب نمود. فعلا فقط پروفایلهای دوربین‌های  Canon  و Nikon در دسترس هستند ( یعنی تمام دوربینها میتوانند خروجی‌های شبیه ایندو تولید کنند) اما مطمئنا با معرفی نسخه نهایی، تمام پروفایلها در دسترس خواهند بود.
استفاده از Profile ها راحت است. ابتدا آنها را از آدرس زیر دریافت کنید:
http://www.adobe.com/cfusion/entitlement/index.cfm?e=labs_cameraprofiles
سپس فایل را اجرا کنید تا نصب شود. در نهایت در قسمت Camera Calibration در ACR و lightroom می‌توانید پروفایلهای مورد نظر را اعمال نمایید


 raw

 

برای استفاده از Profile Editor  برای ساخت پروفایلهای خاص خود، ابتدا آن را دریافت کنید و نصب نمایید:
http://www.adobe.com/cfusion/entitlement/index.cfm?e=labs_dngprofileeditor

استفاده از این ابزار نیاز به اطلاعات و تجربه بیشتری دارد که برای تازه‌کاران چندان آسان نخواهد بود و اساسا برای این گروه چندان پیشنهاد نمی شود. بزودی اطلاعات بیشتری در مورد استفاده از آن در سایت منتشر خواهد شد. تا آن زمان، بهترین مرجع برای یادگیری، مستندات خود ادوبی در آدرس زیر خواهد بود:
http://labs.adobe.com/wiki/index.php/DNG_Profiles%3AEditor

 

در پایان
این پیشرفت مهمی در پردازش RAW‌ محسوب می شود و تاثیر زیادی نیز بر رضایت کاربران از این فرمت خواهد داشت. چرا که هدف همه این مراحل، نیل به خروجی مورد نظر کاربر با آسانترین روش ممکن است.
همانگونه که متوجه شدید و در گذشته نیز تاکید کرده بودیم، پیشرفت در پردازش RAW همچنان ادامه خواهد داشت و باید در آینده منتظر امکانات بیشتری نیز باشیم. بنابراین عکاسی RAW و حفظ فایلهای اصلی ( و یا DNG) بسیار اهمیت خواهد داشت. مانند نگاتیو‌هایی که بعدا با داروهای جدید بتوان آنها را ظاهر کرد.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

RAW در برابر JPEG

هنگامی كه با دوربین دیجیتال عكس می گیرید ،حسگر میزان نوری را كه به هر Photosite (سلول حساس به نور ) رسیده است،به صورت سطح ولتاژ ذخیره می كند.سپس مدار تبدیل A/D(آنالوگ به دیجیتال) این اطلاعات را بر حسب نوع سیستم، به اطلاعات دیجیتال 12 یا 14 بیتی تبدیل می نماید.اگر تبدیل 12 بیتی باشد هر پیكسل میتواند تا 4096 سطح مختلف روشنایی را بیان نماید و اگر تبدیل 14 بیتی باشد این مقدار به 16384 سطح افزایش می یابد.سپس بر اساس تنظیم ISO ،این اطلاعات بازخوانی شده، و در صورت نیاز تشدید میشوند.
اگر دوربین امكان ذخیره فایل به فرمت RAW داشته باشد، تغییر دیگری در این اطلاعات صورت نمی گیرد.دوربین ابتدا یك Tag برای فایل میسازد كه شامل اطلاعاتی نظیر میزان sharpning ، Contrast ،white balance ،Saturation و Color balance( اتوماتیك یا تنظیم دستی كاربر) است.سپس این Tag همراه اطلاعات اصلی و خام حاصل از مرحله قبل، بر روی كارت حافظه ذخیره می شود.

پس از انتقال به كامپیوتر ، فایلهای RAW توسط برنامه های تبدیل RAW دریافت و به صورت TIFF یاPSD ذخیره می شوند.اطلاعات 12 یا 14 بیتی نیز به صورت یك فضای كاری یكنواخت 16 بیتی تبدیل می شود.

اما اگر دوربین بخواهد فایل را به صورت JPEG ذخیره نماید، این عمل توسط نرم افزار داخلی دوربین و به صورت تبدیل به یك فایل JPEG هشت بیتی انجام می شود.بنابراین تنها 256 سطح مختلف روشنایی برای هر پیكسل باقی می ماند كه بتوان در مراحل ویرایش ازآن استفاده كرد.در مورد ذخیره فایلهای JPEG عموما (بسته به نوع دوربین) مراحل زیر طی می گردد:

مراحل ذخیره فایل با فرمت JPEG
- تفسیر اطلاعات مربوط به رنگ:
هیچ حسگری به طور مستقیم رنگها را دریافت نمیكند.(البته به جز حسگرهای Foveon كه از سه لایه مجزای سیلیكون برای هر رنگ اصلی استفاده می كنند).طرز تفسیر اطلاعات رنگی در حسگرها توسط آرایه ای از فیلترهای رنگی است.به طوریكه در مورد هر پیكسل از 3 فیلتر آبی،قرمز و سبز استفاده می شود واین اطلاعات با مقادیر مربوط به پیكسلهای مجاور مقایسه شده ودر نهایت با الگوریتمهای خاصی اطلاعات رنگی هر پیكسل ذخیره میشود.درحسگر دوربین سونی F828 ،علاوه بر این 3 رنگ اصلی از یك فیلتر سبز زمردی نیز به عنوان رنگ جهارم استفاده می شود تا دریافت رنگها دقیقتر باشد.

2-خطی سازی(Linear Conversion):
حسگرهای تصویر جزو ابزارهای خطی(Linear Device) هستند.یعنی وقتی كه میزان روشنایی یك پیكسل دو برابر می گردد ، میزان ولتاژ تولید شده نیز دوبرابر پیكسل مجاور خواهد شد.از سوی دیگر، سطوح روشنایی و F-stop ها ،مقادیری لگاریتمی هستند.برای رفع این ناهماهنگی، بخصوص در مواردی كه یك عكس بسیار تیره یا روشن به نظر می آید ، نرم افزار داخلی دوربین با تصحیح Curve روشنایی، آنرا تصحیح می نماید.

3- شارپ سازی:
تصاویر دیجیتالی كه مراحل ویرایش sharpning را نگذرانده باشند ، چندان دلچسب به نظر نمی آیند.بسیاری از دوربینها ،تصاویر Jpeg‌خود را با فرآیند Unsharp Masking شارپ می نمایند.اگر میزان این عمل زیاد باشد هاله های رنگی اطراف لبه های اجسام ظاهر خواهد شد و اگر میزان آن كم باشد، تصویر بخوبی شارپ نمیشود.اكثرا برای این فرآیند 3 سطح مختلف ( خفیف، متوسط و شدید) را در اختیار كاربر گذارده اند.

4- در برخی دوربینها تغییر میزان كنتراست و اشباع رنگ نیز قابل بكارگیری و تنظیم است.

5- تبدیل 8 بیتی:
در این مرحله اطلاعات 12 یا 14 بیتی تبدیل به اطلاعات 8 بیتی می شود.یعنی 16434 یا 4096 سطح مختلف اطلاعات برای هر پیكسل، تبدیل به 256 سطح می شود.

6- فشرده سازی:
مرحله آخر تبدیل به فرمت JPEG است.كه فرمتی بااتلاف زیاد است.بدین معنا كه برای حصول اندازه كمتر فایل، مقداری از اطلاعات از بین می رود.الته اگر میزان فشردگی كم (1:2) انتخاب شود، میزان اطلاعات از دست رفته نیز بسیار كم بوده و عموما قابل تشخیص نخواهد بود.اما با فشردگیهای بالا، یكسری آثار غیر طبیعی در تصویر ظاهر خواهد شد كه بخصوص در چاپ ،خود را نشان خواهد داد.

به شكل زیر دقت كنید:

شكل فوق بخوبی تفاوتهای دو فرمت RAW و JPEG را نشان می دهد.حالا بهتر می توانید تفاوت RAW وJPEG را دریابید.تفاوت ایندو مانند تفاوت دو فرمت فایلی نیست بلكه از اساس فرق دارند:فایل RAW شامل اطلاعات خام ولی كاملی است كه حسگر دریافت كرده است.اما JPEG شامل اطلاعاتی است كه دوربین پس از دریافت اولیه، فرایندهایی را روی آن اعمال نموده است.فرآیندهایی مانند تبدیل خطی، فیلترهای آرایه ای برای تفسیر رنگ، شارپ سازی، افزایش كنتراست و بهبود اشباع رنگ و در نهایت فرآیند مخرب فشرده سازی.

اما باید دانست كه فرمت JPEG فرمت بیفایده ای نیست.چه بسیار چاپهای بینظیر حاصل این فرمت ، گواه این موضوع میباشند.

در چه مواردی باید از فرمت JPEG استفاده كرد و مزایای آن چیست؟
1- بعلت حجم كمتر، امكان ذخیره تعداد بیشتری عكس در كارت وجود دارد.
2- در بسیاری از موارد به كیفیت خیلی زیادی نیاز نیست.(عكسهای خانوادگی،..)
3-فایلهای كم حجم به راحتی منتقل می شوند كه این امر بخصوص برای عكاسان خبری اهمیت دارد.همچنین انتقال بیسیم این فایلها راحت تر است.
4-بسیاری از عكاسان، وقت یا تمایلی برای ویرایشهای پس از تهیه عكس ندارند.
5-بسیاری از دوربینهای ارزان در هنگام تهیه فایلهای RAW ،بسیار كند عمل می كنند .

موارد استفاده از فرمت RAW و مزایای آن
1-فرمت RAW دقیقا شامل تمام اطلاعاتی است كه در هنگام تهیه عكس توسط حسگر دریافت و ذخیره شده است.نه كمتر و نه بیشتر.بنابراین شما می توانید حداكثر استخراج اطلاعاتی را چه در حال و چه در آینده از این فایل انجام دهید.
2-در این فرمت تغییری به منظور تنظیم White Balance انجام نمی شود. تنها تنظیماتی را كه كاربر برای White Balance انجام داده ، در همان Tag همراه فایل، ذخیره می شود اما اصل فایل تغییری نمی كند.در این حالت میتوان بهترین تنظیم دمای رنگ را برای فایل اصلی انجام داد. در فایلهای JPEG بعلت تبدیل خطی و نیز اعمال تنظیم Curve روشنایی توسط دوربین، امكان تغییر White Balance عملا به خوبی فایلهای RAW وجود ندارد.
3-عمل خطی سازی (Linear Conversion ) و تفسیر رنگ(با استفاده از الگوریتمهای تبدیل اطلاعات فیلترهای آرایه ای) در كامپیوتر انجام می شود. این فرآیند با پردازنده قویتر ، وبرنامه های كاملتری، نسبت به آنچه كه در دوربین وجود دارد ،انجام می گردد.بنابراین واضح است كه نتیجه كار نیز بسیار بهتر خواهد بود.
4-امكان تغییر كنتراست و اشباع رنگ طبق نظر كاربر به بهترین وجه ممكن برای هر عكس انجام می شود.
5-مهمترین مزیت فایل RAW آنست كه در مرحله ویرایش،كاربر با یك فایل 16 بیتی روبرو است نه با فایل 8 بیتی.این موضوع بخصوص در هنگام اصلاح مناطق بسیار روشن یا تاریك عكس خود را نشان می دهد چرا كه در این موارد به جای 256 سطح روشنایی با 65636 سطح روبرو هستیم و در نتیجه از ایجاد اثرات مصنوعی و ناخواسته در هنگام ویرایش عكس جلوگیری می شود.
6-چون فایلهای RAW از لحاظ اطلاعاتی هیچ تغییری نمی كنند،می توان آنها را نگهداری كرد تا در آینده اگر آلگوریتمهای بهتری برای تبدیل(در مرحله خطی سازی، تفسیر رنگ و ...) كشف شدند ، مجددا مورد پردازش قرار گیرند وتصاویر بهتری ازآنها استخراج گردد. دقیقا معادل فیلمی كه میتوان به امید كشف راههای بهتر فرآیند ظهور، آنرا برای آینده نگهداشت.


تبدیل فایلهای RAW
برای تبدیل فایلهای RAW برنامه های بسیار مختلفی وجود دارد.همراه هر دوربینی كه امكان تولید این فایل را داشته باشد، نرم افزار مربوطه نیز از همان شركت وجود دارد.امكان تهیه برنامه های مجزا نیز وجود دارد .تقریبا همه این برنامه ها كار خود را به خوبی انجام می دهند هرچند تفاوتهایی از لحاظ محیط كار ، آسانی كار ، سرعت پردازش بایكدیگر دارند.
امادر اینجا باید حتما نامی از 2 برنامه ببریم.یكی فتوشاپ CS است كه در این نسخه جدید خود امكان كار با فایلهای RAW را گنجانده است.پلاگین RAW درفتوشاپ CS تقریبا از تمام دوربینهای DSLR و دوربینهای غیر SLR موجود پشتیبانی می كند و با معرفی دوربینهای جدید، نسخه های به روز این پلاگین نیز منتشر می شود.
و برنامه دیگر Capture one از شركت Phase One است .این برنامه مستقل نیز در نسخه های متفاوتی برای دوربینهای مختلف عرضه شده است و یكی از بهترین برنامه های مبدل RAW محسوب میشود